مناطق ویژه اقتصادی؛ امتداد راهبرد ایمیدرو در تکمیل زنجیره صنایع معدنی

به گزارش معدن‌نیوز، شکیب ذوالغیاث، مدیرعامل منطقه ویژه اقتصادی صنایع انرژی‌بر پارسیان، در پیامی بر نقش توسعه مناطق ویژه اقتصادی در تکمیل زنجیره ارزش و تقویت صادرات در بخش معدن و صنایع معدنی تأکید شده است؛ رویکردی که همسو با راهبردهای ایمیدرو ارزیابی می‌شود.

متن پیام به شرح ذیل است:

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم

سالروز تأسیس سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو)، فرصتی برای بازخوانی یک تجربه مهم در حکمرانی توسعه‌ای کشور است؛ تجربه‌ای که نشان داد چگونه می‌توان با نگاه راهبردی، بخش معدن و صنایع معدنی را به یکی از پایه‌های قابل اتکای اقتصاد ملی تبدیل کرد. در این میان، یکی از رویکردهای کمتر مورد توجه اما مؤثر ایمیدرو، حرکت به سمت ایجاد و تقویت مناطق ویژه اقتصادی با تمرکز بر صنایع معدنی و فلزی است؛ رویکردی که اگر درست فهم و اجرا شود، می‌تواند معادلات این بخش را متحول کند.

یکی از اقدامات مثبت و قابل دفاع ایمیدرو، ورود به توسعه مناطق ویژه اقتصادی با رویکرد تخصصی در حوزه معدن و صنایع معدنی است؛ چراکه این مناطق می‌توانند حلقه مفقوده بین تولید، زیرساخت و بازار را تکمیل کنند.

این گزاره، اگرچه در ظاهر ساده است، اما در عمل به یک تغییر پارادایم اشاره دارد. سال‌ها توسعه صنایع معدنی و فلزی در کشور، بدون توجه کافی به مزیت‌های جغرافیایی و زیرساختی انجام شد؛ نتیجه آن، شکل‌گیری واحدهایی بود که با چالش‌هایی جدی در تأمین انرژی، آب و حمل‌ونقل مواجه شدند. در چنین شرایطی، ایجاد مناطق ویژه اقتصادی با طراحی هدفمند، تلاشی برای اصلاح همین مسیر است.

مناطق ویژه اقتصادی، به‌ویژه آن‌هایی که با محوریت صنایع معدنی و فلزی شکل گرفته‌اند، این امکان را فراهم می‌کنند که زنجیره ارزش در بستری متمرکز، مجهز و متصل به بازارهای جهانی توسعه یابد. از تأمین مواد اولیه تا فرآوری و صادرات، همه در یک اکوسیستم تعریف می‌شود؛ موضوعی که هم هزینه‌ها را کاهش می‌دهد و هم بهره‌وری را افزایش می‌دهد.

در این میان، سواحل جنوبی کشور جایگاه ویژه‌ای دارند. ذوالغیاث در این‌باره تأکید می‌کند: «استقرار صنایع انرژی‌بر در سواحل جنوبی، نه یک انتخاب بلکه یک الزام اقتصادی است. دسترسی به آب‌های آزاد، کاهش هزینه‌های لجستیکی و امکان توسعه صادرات، مزیت‌هایی هستند که نمی‌توان آن‌ها را نادیده گرفت.»

منطقه ویژه اقتصادی پارسیان را می‌توان یکی از مصادیق عینی این رویکرد دانست؛ منطقه‌ای که با هدف جذب صنایع انرژی‌بر و توسعه فعالیت‌های صادرات‌محور در حال شکل‌گیری است. نقش این منطقه، صرفاً ایجاد یک پهنه صنعتی نیست، بلکه ایجاد یک گره راهبردی در زنجیره تجارت خارجی کشور است؛ جایی که واردات مواد اولیه با حداقل هزینه و صادرات محصولات با حداکثر بهره‌وری انجام می‌شود.

ذوالغیاث معتقد است: «اگر مناطق ویژه اقتصادی به‌درستی توسعه پیدا کنند، می‌توانند به موتور محرک صادرات در بخش معدن و صنایع معدنی تبدیل شوند و در عین حال، واردات را نیز هدفمند و مدیریت‌شده کنند.» این نگاه، همسو با همان رویکرد عملگرایانه‌ای است که ایمیدرو در سال‌های گذشته دنبال کرده و اکنون در قالب توسعه مناطق ویژه، وارد مرحله‌ای جدید شده است.

با این حال، باید صریح بود؛ صرف ایجاد عنوان “منطقه ویژه” تضمین‌کننده موفقیت نیست. آنچه اهمیت دارد، کیفیت طراحی، انسجام در سیاست‌گذاری، تأمین زیرساخت‌ها و جذب سرمایه‌گذاری واقعی است. بدون این مؤلفه‌ها، مناطق ویژه نیز به سرنوشت بسیاری از پروژه‌های نیمه‌تمام دچار خواهند شد.

در جمع‌بندی می‌توان گفت، سالروز تأسیس ایمیدرو باید بهانه‌ای برای توجه جدی‌تر به همین رویکردهای مؤثر باشد. توسعه مناطق ویژه اقتصادی، به‌ویژه در سواحل جنوبی، اگر با نگاه دقیق و اجرای منسجم همراه شود، می‌تواند فصل تازه‌ای در توسعه صنایع معدنی و فلزی کشور رقم بزند؛ فصلی که در آن، مزیت‌های جغرافیایی، زیرساختی و اقتصادی، در یک مسیر هم‌افزا قرار می‌گیرند و خروجی آن، تقویت واقعی اقتصاد ملی خواهد بود.

شکیب ذوالغیاث
مدیرعامل منطقه ویژه اقتصادی صنایع انرژی بر پارسیان