نوسان شدید بازار آلومینیوم زیر سایه اختلالات جهانی و جهش تقاضای داخلی

پایگاه خبری معدن‌نیوز، بازار آلومینیوم در هفته‌های اخیر تحت‌تأثیر اختلالات زنجیره تأمین جهانی، افزایش قیمت‌های بین‌المللی و جهش تقاضای احتیاطی در داخل، وارد مرحله‌ای کم‌سابقه از نوسان شده است.

بازار آلومینیوم در هفته‌های اخیر نوسان‌هایی را تجربه کرده است؛ تحولات منطقه و اختلال در زنجیره تأمین جهانی، مسیر قیمت فلز آلومینیوم را تعیین می‌کنند. همزمان با هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های آلومینیومی در خاورمیانه و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، شوک عرضه به سرعت به بازارهای جهانی منتقل شد و قیمت شمش آلومینیوم را به بالاترین سطح چند سال اخیر رساند.

در داخل ایران نیز با وجود ثبات نسبی نرخ دلار از آغاز درگیری‌ها، قیمت‌ها جهش قابل‌توجهی را تجربه کرده‌اند. این روند بیش از هر چیز به افزایش قیمت‌های جهانی و شکل‌گیری انتظارات تورمی ناشی از نااطمینانی ژئوپلیتیک بازمی‌گردد. همزمان، رشد غیرعادی حجم تقاضا نشان می‌دهد بازار وارد فاز رفتاری تازه‌ای شده است؛ نگرانی از کمبود و ترس از افزایش بیشتر قیمت، تصمیم‌های خرید را شتاب داده است.

اختلال در بازار جهانی آلومینیوم

تحولات اخیر بازار جهانی آلومینیوم در پی آغاز درگیری‌ها در خاورمیانه را می‌توان یک شوک ژئوپلیتیک چندلایه توصیف کرد؛ شوکی که همزمان از مسیرهای عرضه، لجستیک، انرژی و انتظارات بازار بر این فلز اثر گذاشته است. گزارش منابع معتبر نشان می‌دهد این بحران تنها یک اختلال مقطعی نیست و به بازآرایی ساختاری در بازار جهانی آلومینیوم انجامیده است.

حملات به تأسیسات آلومینیومی در خلیج‌فارس باعث ایجاد شوکی فوری در سمت عرضه شد. طبق گزارش‌ها، حتی در صورت توقف درگیری‌ها، بازگشت کامل ظرفیت تولید ممکن است تا یک سال زمان ببرد. اهمیت این مسئله از آنجاست که منطقه خلیج‌فارس حدود ۸ تا ۹ درصد ظرفیت جهانی تولید آلومینیوم را در اختیار دارد و سهم مهمی در صادرات به بازارهای غربی دارد. بنابراین، اختلال در این منطقه به سرعت به کمبود عرضه در اروپا، آمریکا و آسیا منتقل شد.

همچنین اختلال در تنگه هرمز – به‌عنوان گلوگاه مهم تجارت جهانی – زنجیره تأمین مواد اولیه را با مشکل مواجه کرد. تولید آلومینیوم وابستگی بالایی به آلومینا دارد که عمدتاً از خارج منطقه وارد می‌شود. با محدود شدن مسیرهای دریایی، ارسال آلومینا کاهش یافت و این امر تعلیق یا کاهش تولید برخی کارخانه‌ها را رقم زد. مواد مکمل مانند قیر و زغال‌سنگ نیز با محدودیت عرضه روبه‌رو شدند.

نتیجه این اختلالات، شوک قیمتی در بازار جهانی بود. قیمت آلومینیوم در هفته‌های ابتدایی جنگ به بالاترین سطح ۴ سال اخیر رسید و در برخی موارد تا حدود ۳۶۰۰ دلار در هر تن افزایش یافت. این جهش ترکیبی از کاهش عرضه، رشد هزینه انرژی و رفتار احتیاطی خریداران بود. صنایع بزرگ مصرف‌کننده مانند خودروسازی، بسته‌بندی و ساخت‌وساز با افزایش هزینه مواجه شدند و آلومینیوم به یکی از عوامل تورم هزینه‌ای تبدیل شد.

در سطح ساختاری، این بحران موجب تغییر جغرافیای تولید شد. چین به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده آلومینیوم توانست سهم خود را افزایش دهد و نسبت تولیدش را به بیش از ۶۰ درصد جهانی برساند. در مقابل، کشورهای غربی که وابستگی بالایی به واردات از خاورمیانه داشتند – برای مثال آمریکا با وابستگی حدود ۶۰ درصدی – با کمبود عرضه مواجه شده و به‌دنبال منابع جایگزین رفتند.

نتیجه این رخدادها در بازار ایران

بازار داخلی نیز همگام با جهان وارد نوسان شد. در بورس کالای ایران، قیمت شمش آلومینیوم طی چند هفته اخیر رفتاری کم‌سابقه داشته است. برخلاف انتظار همیشگی، این‌بار نرخ دلار تأثیر چندانی نداشته و تحولات بیرونی و واکنش‌های روانی بازیگران داخلی عامل اصلی حرکت بازار بوده است.

با وجود ثبات نرخ دلار از ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا امروز، قیمت‌ها در مسیری صعودی قرار گرفته‌اند. بازار در ابتدا تحت‌تأثیر عرضه‌های مقطعی در وضعیت آرامی قرار داشت اما در ادامه روندی جهشی را آغاز کرد و به قله‌های جدید رسید. در واقع، این‌بار قیمت‌های جهانی اثرگذاری بیشتری نسبت به انتظارات تورمی داشته‌اند.

جهش تقاضا و شکل‌گیری رفتارهای هیجانی

رفتار تقاضا در این دوره به‌شدت قابل‌توجه است. بررسی حجم تقاضای روزانه نشان می‌دهد بازار از یک الگوی متعادل به حالتی پرنوسان و جهشی رسیده است. در برخی روزها، تقاضا به‌طور غیرمنتظره‌ای افزایش یافته و به سطحی فراتر از نیاز واقعی صنایع رسیده است. این رفتار تنها با مصرف روزمره قابل توجیه نیست؛ بلکه نشان‌دهنده تقاضای احتیاطی و حتی سفته‌بازانه است.

در چنین فضایی، خریداران تلاش می‌کنند از موج احتمالی افزایش قیمت عقب نمانند و خرید برای ذخیره‌سازی و آینده انجام می‌شود. این رفتار به‌طور طبیعی سرعت جذب عرضه را افزایش داده و حس کمبود را تشدید می‌کند؛ در نتیجه، به ادامه روند صعودی کمک می‌کند.

این چرخه مرز میان تقاضای واقعی و تقاضای روانی را کم‌رنگ کرده و برنامه‌ریزی تولید و عرضه را دشوارتر ساخته است. بازار نسبت به گذشته کمتر قابل پیش‌بینی شده و تصمیم‌گیری تحت‌تأثیر موج‌های مقطعی تقاضا قرار می‌گیرد.

جمع‌بندی: مسیر بازار به چه بستگی دارد؟

در غیاب نوسان ارزی، بسیاری از تحلیل‌های سنتی درباره بازار آلومینیوم کارایی خود را از دست داده‌اند. بازار اکنون نشان داده که می‌تواند مستقل از دلار و صرفاً براساس سیگنال‌های جهانی و رفتار داخلی حرکت کند.

بازار آلومینیوم بیش از گذشته تحت‌تأثیر تحولات منطقه‌ای و جهانی قرار گرفته است. با تداوم تنش‌ها و اختلالات لجستیکی، روند صعودی می‌تواند ادامه‌دار باشد؛ اما اگر شدت نگرانی‌ها کاهش یابد، همین تقاضای هیجانی ممکن است به عامل اصلاح قیمت تبدیل شود.