هشدار آژانس بین‌المللی درباره تخلیه ذخایر نفتی

به گزارش معدن‌نیوز، آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) با اشاره به بسته شدن تنگه هرمز و کاهش سریع ذخایر تجاری، نسبت به وقوع یک «شمارش معکوس انرژی» هشدار داد. در حالی که برداشت از ذخایر راهبردی برای جبران کسری ۱۴ میلیون بشکه‌ای به رکورد تازه‌ای رسیده است، کارشناسان معتقدند تداوم بحران‌های ژئوپلیتیکی می‌تواند امنیت انرژی و ثبات تورمی جهان را با چالشی جدی مواجه کند.

هشدار اخیر آژانس بین‌المللی انرژی درباره کاهش سرعت‌گیر ذخایر نفتی، بار دیگر لرزه بر اندام بازارهای جهانی انداخته است. فاتح بیرول، رئیس این آژانس، در نشست گروه هفت اعلام کرد که در پی تنش‌های نظامی و بسته شدن تنگه هرمز، ذخایر تجاری نفت تنها برای چند هفته دیگر کفایت می‌کنند. این بحران باعث شده تا روزانه ۲.۵ میلیون بشکه نفت از محل ذخایر اضطراری به بازار تزریق شود، اما این منابع نامحدود نیستند.

بسته‌شدن شریان حیاتی تنگه هرمز که پس از درگیری‌های اخیر رخ داد، عرضه بیش از ۱۴ میلیون بشکه نفت در روز را متوقف کرده است. آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌بینی می‌کند که کسری عرضه جهانی در سال ۲۰۲۶ به حدود ۳.۹ میلیون بشکه در روز برسد که این امر همزمان با اوج تقاضای تابستانی، می‌تواند جرقه جهش‌های قیمتی جدیدی باشد.

احسان جنابی، کارشناس بازار نفت و انرژی، در تحلیل این وضعیت به «ایرنا» گفت: «ذخایر استراتژیک که ایده اولیه آن به سال ۱۹۲۳ در فرانسه و تولد واقعی‌اش به بحران نفتی ۱۹۷۳ بازمی‌گردد، اکنون از یک ابزار منفعل به یک سپر دفاعی فعال برای اقتصاد جهانی تبدیل شده است.» وی افزود که تاسیس آژانس بین‌المللی انرژی در سال ۱۹۷۴، پاسخی به استفاده از نفت به عنوان یک «سلاح ژئوپلیتیکی» بود.

وضعیت ذخایر استراتژیک در قدرت‌های بزرگ

بررسی آمارها نشان می‌دهد چین با ۱.۴ میلیارد بشکه، بزرگ‌ترین دارنده ذخایر نفتی جهان است. پس از آن آمریکا با ۴۱۳ میلیون بشکه و ژاپن با ۲۶۳ میلیون بشکه در رتبه‌های بعدی قرار دارند. در این میان، ایران با حدود ۷۱ میلیون بشکه و هند با ۲۱.۴ میلیون بشکه، بخش دیگری از این پازل امنیتی را تشکیل می‌دهند.

جنابی با اشاره به اقدام بی‌سابقه واشینگتن گفت: «آمریکا متعهد به آزادسازی ۱۷۲ میلیون بشکه از ذخایر خود شده است که بزرگ‌ترین برداشت در تاریخ ۵۰ ساله SPR محسوب می‌شود.» این اقدام که با هدف جلوگیری از شوک قیمتی انجام شده، ممکن است سطح ذخایر آمریکا را به پایین‌ترین میزان از سال ۱۹۸۲ (زیر ۲۵۰ میلیون بشکه) کاهش دهد.

پیامدهای اقتصادی: تورم در کمین است

تحلیل‌های اقتصادی نشان می‌دهد این بحران تنها به پمپ‌بنزین‌ها ختم نمی‌شود. طبق برآورد موسسه جی‌پی مورگان، هر ۱۰ دلار افزایش قیمت نفت، تورم جهانی را ۰.۳۵ درصد افزایش و رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) را ۰.۲ درصد کاهش می‌دهد. همچنین اختلال در تامین نفت می‌تواند زنجیره تولید سوخت جت، پتروشیمی و حتی بسته‌بندی مواد غذایی را با بحران مواجه کند.

در نهایت، موفقیت راهبرد استفاده از ذخایر استراتژیک به دو عامل بستگی دارد: فروکش کردن تنش‌های ژئوپلیتیکی و توانایی کشورها برای بازسازی این ذخایر با قیمت‌های جدید. در غیر این صورت، جهان باید خود را برای دوره‌ای طولانی از بی‌ثباتی انرژی آماده کند.