۱.۱ تریلیون دلار هزینه زیرساختی در راه است؛ هوش مصنوعی بزرگتر از بودجه دفاعی؟
هوش مصنوعی اکنون چنان در تار و پود اقتصاد آمریکا تنیده شده که تفکیک تصویر واقعی رشد از اثرات این موج سرمایهگذاری فزاینده دشوار شده است. از تولید ناخالص داخلی و سود شرکتها گرفته تا بازار سهام، تجارت خارجی و حتی انتظارات شغلی خانوارها، این فناوری به متغیری تعیینکننده بدل شده است. در چنین فضایی، شوکهایی مانند تعرفهها و جنگ ایران که در شرایط عادی میتوانستند فشار قابلتوجهی بر اقتصاد وارد کنند، در سایه رونق هوش مصنوعی کمرنگتر شدهاند.
به گزارش معدننیوز، هوش مصنوعی اکنون چنان در تار و پود اقتصاد آمریکا تنیده شده که تفکیک تصویر واقعی رشد از اثرات این موج سرمایهگذاری فزاینده دشوار شده است. از تولید ناخالص داخلی و سود شرکتها گرفته تا بازار سهام، تجارت خارجی و حتی انتظارات شغلی خانوارها، این فناوری به متغیری تعیینکننده بدل شده است. در چنین فضایی، شوکهایی مانند تعرفهها و جنگ ایران که در شرایط عادی میتوانستند فشار قابلتوجهی بر اقتصاد وارد کنند، در سایه رونق هوش مصنوعی کمرنگتر شدهاند.
برآورد مورگان استنلی نشان میدهد هزینه سرمایهای پنج شرکت بزرگ فعال در زیرساختهای هوش مصنوعی امسال از ۸۰۰ میلیارد دلار فراتر میرود و سال آینده به ۱.۱ تریلیون دلار خواهد رسید؛ رقمی معادل ۳.۳ درصد تولید ناخالص داخلی آمریکا که حتی از هزینه پیشبینیشده دفاع ملی نیز بیشتر است. همین ابعاد بیسابقه این پرسش را مطرح میکند که در صورت فروکش کردن موج سرمایهگذاری—نه حذف فناوری—چه اثری بر اقتصاد خواهد گذاشت.
دو اقتصاد در یک قاب
تولید ناخالص داخلی واقعی آمریکا در سهماهه اول سال با نرخ سالانه ۲ درصد رشد کرده است. اما جزئیات تصویر متفاوتی ارائه میدهد. مصرف شخصی، بهعنوان بزرگترین جزء GDP، تنها ۱.۶ درصد افزایش یافته است. سرمایهگذاری در مسکن، سازههای تجاری و تجهیزات حملونقل کاهش یافته، در حالی که سرمایهگذاری در تجهیزات فناوری ۴۳ درصد، در نرمافزار ۲۳ درصد و در ساختمانهای مراکز داده ۲۲ درصد رشد کرده است.
برآوردها نشان میدهد بخشهای مرتبط با هوش مصنوعی ۳۱ درصد رشد کردهاند، در حالی که سایر بخشهای اقتصاد تنها ۰.۱ درصد افزایش یافتهاند. دیوید ساکس، مسئول هوش مصنوعی در دولت آمریکا، پیشبینی کرده است که این فناوری امسال ۲ واحد درصد به رشد اقتصادی بیفزاید.
با این حال، بخشی از این رشد ظاهری ناشی از واردات تجهیزات است. ارنی تدسکی، اقتصاددان ارشد استرایپ، محاسبه کرده هزینه ناخالص کامپیوتر ۱.۷ واحد درصد از رشد ۲ درصدی سهماهه اول را توضیح میدهد، اما پس از کسر واردات، سهم آن به ۰.۴ واحد درصد کاهش مییابد.
بازآرایی تجارت جهانی
افزایش واردات تجهیزات مرتبط با هوش مصنوعی در سهماهه اول، کسری تجاری آمریکا را گسترش داده است. در مقابل، مازاد تجاری تایوان به سطحی نزدیک به ۲۴ درصد تولید ناخالص داخلی رسیده است. شاخص کاسپی کره جنوبی—که شرکتهایی مانند سامسونگ الکترونیکس و اسکی هاینیکس را در بر میگیرد—امسال ۷۸ درصد رشد کرده است. در نتیجه، در حالی که هدف تعرفهها کاهش کسری تجاری آمریکاست، رونق هوش مصنوعی روندی معکوس ایجاد کرده است.
تمرکز بازار سهام
شاخص S&P 500 از آغاز جنگ ایران ۷ درصد افزایش یافته است. با این حال، اگر وزن ۵۰۰ شرکت برابر در نظر گرفته شود، شاخص اندکی کاهش نشان میدهد؛ نشانهای از تمرکز رشد در شرکتهای بزرگ فناوری موسوم به «هفت شگفتانگیز» که بیش از یکسوم ارزش بازار شاخص را تشکیل میدهند.
برآورد فکتست نشان میدهد سود کل شرکتهای S&P 500 در سهماهه اول در مسیر رشد ۲۷ درصدی قرار دارد. سود هفت شرکت بزرگ فناوری ۶۱ درصد افزایش یافته، در حالی که سود ۴۹۳ شرکت دیگر ۱۶ درصد رشد کرده است—رقمی که خود با عملکرد شرکتهای نیمهرسانا تقویت شده است.
حتی شرکتهایی با چالشهای ساختاری نیز از این موج منتفع شدهاند. سهام اینتل از رکورد تاریخی سال ۲۰۰۰ عبور کرده، در حالی که همچنان در پردازندههای گرافیکی از انویدیا عقب است و در تولید قراردادی با تایوان سمیکنداکتور رقابت میکند. با این حال، تقاضای بالا برای پردازندههای مرکزی در مراکز داده، کل زنجیره نیمهرسانا—از ایامدی و مایکرون تکنولوژی تا سندیسک—را تقویت کرده است.
سود شرکتها در برابر سهم نیروی کاررشد سود شرکتها همزمان با فشار بر سهم نیروی کار رخ داده است. جبران خدمات نیروی کار در سهماهه اول با نرخ سالانه ۳.۱ درصد افزایش یافته، اما پس از تعدیل تورم ۰.۵ درصد کاهش داشته است. سهم نیروی کار از تولید بخش کسبوکار به ۵۴.۱ درصد رسیده که پایینترین سطح از سال ۱۹۴۷ است.
بر اساس نظرسنجی گالوپ، در شرکتهایی که از هوش مصنوعی استفاده میکنند، ۲۳ درصد کارکنان انتظار دارند ظرف پنج سال شغلشان حذف شود. در عین حال، اعلام تعدیل نیرو در بخش خصوصی کمتر از سطح یک سال قبل است و شواهد قطعی از حذف گسترده مشاغل—even در حوزههایی مانند توسعه نرمافزار—محدود باقی مانده است.
اگر تب فروکش کند
در صورت کاهش سرمایهگذاری گسترده در هوش مصنوعی، رشد اقتصادی آمریکا احتمالاً کاهش خواهد یافت، اما شدت آن ممکن است محدود باشد. تنها ۳۳ شهرستان میزبان ۷۲ درصد مراکز داده هستند؛ بنابراین رکود در این بخش بهطور یکنواخت در سراسر اقتصاد توزیع نمیشود. بازار سهام و سود شرکتها ممکن است آسیب ببینند، اما کارگران—که درآمدشان بیش از دارایی مالی به دستمزد وابسته است—احتمالاً اثر مستقیم کمتری تجربه خواهند کرد.
در مجموع، هوش مصنوعی تصویری از اقتصادی قدرتمند اما ناهمگون ایجاد کرده است؛ اقتصادی که در آن سرمایهگذاریهای عظیم فناوری، رشد و سودآوری را تقویت کرده، اما همزمان بر توزیع درآمد، ساختار تجارت و ارزیابی ریسکها سایه انداخته است. پرسش اصلی اکنون نه درباره بقای فناوری، بلکه درباره پایداری موج سرمایهگذاری پیرامون آن است.