عناصر کمیاب به محور تنش تجاری چین و آمریکا تبدیل شد

به گزارش معدن‌نیوز، چین و آمریکا در آستانه نشست جدید سران دو کشور، درباره تمدید توافق آتش‌بس مرتبط با محدودیت‌های صادرات عناصر کمیاب پکن مذاکره می‌کنند؛ محدودیت‌هایی که همچنان زنجیره تأمین صنایع دفاعی و فناوری را تحت فشار قرار داده است.

چین و آمریکا در حال بررسی تمدید توافق آتش‌بس مرتبط با محدودیت‌های صادرات عناصر کمیاب هستند؛ موضوعی که به یکی از مهم‌ترین محورهای تنش تجاری میان دو کشور تبدیل شده است. این مذاکرات قرار است در نشست هفته جاری سران دو کشور مورد بررسی قرار گیرد.

محدودیت‌های صادراتی چین که در واکنش به تعرفه‌های موسوم به «روز آزادی» از سوی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعمال شد، همچنان بازار جهانی عناصر کمیاب را تحت تأثیر قرار داده و موجب کمبود عرضه و افزایش قیمت‌ها شده است.

بر اساس گزارش‌ها، پکن به‌ویژه بر صادرات برخی عناصر کمیاب تخصصی که تولید آن‌ها در مقیاس صنعتی عمدتاً در انحصار چین قرار دارد، کنترل شدیدتری اعمال کرده است. این عناصر در صنایع راهبردی از جمله هوافضا، صنایع دفاعی، نیمه‌رساناها و تولید آهنرباهای قدرتمند مورد استفاده در تجهیزات الکترونیکی، کالاهای صنعتی و خودروهای برقی کاربرد گسترده‌ای دارند.

داده‌های گمرک چین نشان می‌دهد صادرات عناصر کمیاب سنگین مانند ایتریوم، دیسپروزیم و تربیوم از زمان اعمال محدودیت‌های جدید در آوریل ۲۰۲۵ تاکنون حدود ۵۰ درصد نسبت به ۱۲ ماه پیش از آن کاهش یافته است.

اگرچه در ظاهر، آمار کلی صادرات عناصر کمیاب چین تقریباً به سطح سال گذشته بازگشته، اما کارشناسان معتقدند کاهش صادرات مواد حیاتی و استراتژیک در آمار کل پنهان مانده است.

ایلیا اپیخین، تحلیلگر ارشد شرکت مشاوره «آرتور دی لیتل»، در این‌باره گفت: آمار کلی صادرات می‌تواند گمراه‌کننده باشد، زیرا چین به‌صورت گزینشی مجوز صادرات صادر می‌کند و همچنان اهرم فشار خود بر زنجیره‌های تأمین حساس، به‌ویژه در حوزه دفاعی و فناوری‌های پیشرفته را حفظ کرده است.

این شرایط در حالی ادامه دارد که کاخ سفید پیش‌تر اعلام کرده بود چین در نشست اکتبر گذشته در کره جنوبی پذیرفته است محدودیت‌های فعلی و برنامه‌ریزی‌شده بر صادرات عناصر کمیاب را به‌طور مؤثر حذف کند.

با این حال، گزارش رویترز نشان می‌دهد چین پس از آن نشست بخشی از محدودیت‌ها را کاهش داده، اما کنترل‌های اعمال‌شده در آوریل ۲۰۲۵ را همچنان حفظ کرده است.

پکن نیز بارها از سیاست‌های خود دفاع کرده و اعلام کرده است که درخواست‌های واجد شرایط برای صادرات این مواد را تأیید می‌کند.

اکنون اختلاف‌نظر بر سر ادامه این محدودیت‌ها و احتمال تمدید توافق اکتبر، به یکی از محورهای اصلی مذاکرات جدید چین و آمریکا تبدیل شده است. همچنین در این نشست، موضوع خرید احتمالی هواپیماهای بوئینگ و محصولات کشاورزی و انرژی آمریکا توسط چین نیز مطرح خواهد شد.

یک مقام ارشد آمریکایی روز یکشنبه اعلام کرد مذاکرات دو کشور درباره عناصر کمیاب همچنان ادامه دارد و هر دو طرف به دنبال حفظ ثبات در روابط تجاری هستند، هرچند هنوز مشخص نیست توافق جدید در جریان سفر ترامپ به چین نهایی خواهد شد یا پس از آن.