سیل سرمایهگذاری چین در آسیای مرکزی؛ از معادن طلا تا نیروگاههای بادی
گزارش تازه بانک توسعه اوراسیا نشان میدهد سرمایهگذاری مستقیم چین در آسیای مرکزی طی نزدیک به یک دهه گذشته با تمرکز بر انرژی، زیرساخت و صنعت، رشد چشمگیری داشته و نقش پکن را در اقتصاد کشورهای این منطقه بهطور محسوسی تقویت کرده است.
به گزارش معدننیوز، گزارش تازه بانک توسعه اوراسیا نشان میدهد سرمایهگذاری مستقیم چین در آسیای مرکزی طی نزدیک به یک دهه گذشته با تمرکز بر انرژی، زیرساخت و صنعت، رشد چشمگیری داشته و نقش پکن را در اقتصاد کشورهای این منطقه بهطور محسوسی تقویت کرده است.
گزارش جدید بانک توسعه اوراسیا حاکی از آن است که سرمایهگذاری مستقیم خارجی چین در آسیای مرکزی طی سالهای اخیر روندی صعودی و پرشتاب داشته و چین را به یکی از بازیگران کلیدی توسعه اقتصادی این منطقه تبدیل کرده است.
بر اساس گزارش بانک توسعه اوراسیا با عنوان «چین و منطقه اوراسیا: تحلیل جریانهای سرمایهگذاری» که در ۲۵ دسامبر منتشر شد، حجم سرمایهگذاری مستقیم خارجی چین در آسیای مرکزی از ۱۹.۶ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۶ به ۳۵.۹ میلیارد دلار تا میانه سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است. این رشد قابلتوجه، سهم چین در اقتصاد کشورهای منطقه را بهطور محسوسی بالا برده است.
سهم کشورها از سرمایهگذاری چین
طبق این گزارش، قزاقستان با اختصاص ۳۲ درصد، بزرگترین مقصد سرمایهگذاری چین در آسیای مرکزی به شمار میرود. پس از آن:
ازبکستان با ۳۰ درصد
ترکمنستان با ۲۷ درصد
تاجیکستان با ۶ درصد
و قرقیزستان با ۵ درصد
در رتبههای بعدی قرار دارند.
تمرکز اصلی این سرمایهگذاریها بر بخش انرژی، زیرساخت و صنایع تولیدی بوده است؛ بخشهایی که به گفته نویسندگان گزارش، افزون بر تقویت رشد اقتصادی، به نوسازی زیرساختها و در برخی کشورها به بهبود شرایط زیستمحیطی نیز کمک کردهاند.
تاجیکستان؛ از معادن طلا تا انرژی خورشیدی
در تاجیکستان، حجم سرمایهگذاری مستقیم چین طی ده سال گذشته از ۱.۴ میلیارد دلار به ۲.۲ میلیارد دلار افزایش یافته و اکنون این کشور ۶ درصد از کل سبد سرمایهگذاری چین در آسیای مرکزی را به خود اختصاص میدهد.
در این کشور، بخش مواد خام با ۴۵ درصد و بخش تولیدی با ۴۲ درصد بیشترین سهم سرمایهگذاریها را دارند. از پروژههای شاخص میتوان به توسعه معدن طلای «تالکو گلد» در استان سُغد با مشارکت شرکت «تبت هوآیو ماینینگ» اشاره کرد که با بودجهای حدود ۱۳۶ میلیون دلار و در قالب یک سرمایهگذاری مشترک اجرا میشود.
همچنین چندین پروژه انرژی خورشیدی با ظرفیتهای بالا در دستور کار شرکتهای چینی قرار دارد که انتظار میرود از نیمه دوم سال ۲۰۲۵ یا ۲۰۲۶ وارد فاز اجرایی شوند.
قزاقستان؛ قطب اصلی جذب سرمایه چین
در قزاقستان، حجم کل سرمایهگذاری مستقیم چین تا سال ۲۰۲۵ به ۱۱.۴ میلیارد دلار رسیده است. شرکتهای چینی در بخشهای صنعت، انرژی و زیرساخت حضوری پررنگ دارند.
از پروژههای مهم میتوان به مشارکت شرکت «سینوپک» در مجتمع گازشیمیایی «سیلنو» در استان آتیراو اشاره کرد. علاوه بر این، راهاندازی کارخانه متالورژی و اجرای پروژههای نیروگاه بادی از دیگر نمونههای گسترش فعالیت چین در این کشور است.
قرقیزستان؛ نقش زیرساختی چین
در قرقیزستان، حجم سرمایهگذاری چین به ۲.۱ میلیارد دلار رسیده که معادل ۵.۸ درصد از کل سرمایهگذاریهای چین در آسیای مرکزی است. بیشترین سهم این سرمایهگذاریها به بخش معدن و صنعت اختصاص دارد.
پروژههایی مانند احداث نیروگاه خورشیدی و راهآهن قرقیزستان–ازبکستان که از سال ۲۰۲۴ آغاز شدهاند، نقش مهمی در توسعه زیرساختی این کشور ایفا میکنند.
ترکمنستان؛ تمرکز بر پروژههای گازی
ترکمنستان نیز شاهد رشد قابلتوجه سرمایهگذاری چین بوده است؛ بهطوری که حجم این سرمایهگذاریها از ۵.۶ میلیارد دلار به ۹.۵ میلیارد دلار تا میانه سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است.
بخش عمده این رشد به پروژههای انرژی، بهویژه توسعه میدان گازی «باغتییارلیک» با مشارکت شرکت ملی نفت چین مربوط میشود. در سالهای اخیر تمرکز سرمایهگذاران چینی بیش از گذشته بر بهرهبرداری از پروژههای موجود قرار گرفته است.
ازبکستان؛ دومین مقصد بزرگ سرمایه چین
ازبکستان دومین مقصد بزرگ سرمایهگذاری چین در آسیای مرکزی محسوب میشود. مجموع سرمایهگذاریهای چین در این کشور تا سال ۲۰۲۵ به ۱۰.۷ میلیارد دلار رسیده که ۳۰ درصد از کل سرمایهگذاری چین در منطقه را شامل میشود.
بیش از نیمی از این سرمایهها به بخش انرژی اختصاص یافته و پس از آن صنعت و انرژیهای تجدیدپذیر قرار دارند. پروژه بزرگ مجتمع الفین در استان بخارا با سرمایهگذاری ۳.۳ میلیارد دلار، به همراه طرحهای نیروگاه بادی و توسعه زیرساختهای گازی از مهمترین نمونههای این همکاری اقتصادی هستند.
بانک توسعه اوراسیا در جمعبندی این گزارش تأکید کرده است که روند فزاینده سرمایهگذاری چین نهتنها ساختار اقتصادی کشورهای آسیای مرکزی را تحت تأثیر قرار داده، بلکه جایگاه منطقه در زنجیرههای تولید و انرژی اوراسیا را تقویت کرده است. این روند، وابستگی متقابل اقتصادی میان چین و کشورهای آسیای مرکزی را بیش از گذشته افزایش داده است.