نگرانی آمریکا از سلطه چین بر مواد معدنی حیاتی
ایالات متحده برای کاهش وابستگی به چین در بازار مواد معدنی حیاتی و عناصر نادر خاکی، بهدنبال ایجاد اتحاد معدنی با ۵۵ کشور است؛ اقدامی که با واکنش محتاطانه پکن و تردید برخی متحدان غربی همراه شده است.
به گزارش معدن نیوز، ایالات متحده برای کاهش وابستگی به چین در بازار مواد معدنی حیاتی و عناصر نادر خاکی، بهدنبال ایجاد اتحاد معدنی با ۵۵ کشور است؛ اقدامی که با واکنش محتاطانه پکن و تردید برخی متحدان غربی همراه شده است.
ایالات متحده در راستای رفع نگرانیهای خود از سلطه چین بر بازار جهانی مواد معدنی حیاتی و عناصر نادر خاکی، بهدنبال ایجاد یک اتحاد معدنی با مشارکت ۵۵ کشور است؛ اتحادی که هدف آن هماهنگی عرضه و قیمتگذاری فلزات استراتژیک مورد نیاز صنایع فناوری و دفاعی عنوان شده است.
تلاش دولت دونالد ترامپ برای ایجاد این زنجیره تأمین، با تمرکز بر کاهش وابستگی به چین انجام میشود، هرچند پکن همچنان اطمینان دارد که در آینده نیز تسلط خود بر این بازار را حفظ خواهد کرد.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، در سخنرانی خود در کنفرانس امنیتی مونیخ در ۱۴ فوریه، از متحدان آمریکا خواست تا چارچوبی هماهنگ برای تأمین عناصر خاکی کمیاب و سایر مواد معدنی استراتژیک ایجاد کنند. وی مدعی شد برخی کشورها با استفاده از یارانههای دولتی، تولیدکنندگان غربی را تضعیف میکنند.
روبیو با اشاره به پایان جنگ سرد در سال ۱۹۹۱ گفت: «سرخوشی ناشی از این پیروزی ما را به یک توهم خطرناک سوق داد؛ اینکه وارد پایان تاریخ شدهایم و نظم جهانی مبتنی بر قانون جایگزین منافع ملی خواهد شد.»
وزیر خارجه آمریکا افزود: غرب دیدگاهی افراطی نسبت به تجارت آزاد و بدون محدودیت پذیرفته است، در حالی که برخی کشورها با حمایتهای دولتی از صنایع خود، موجب تعطیلی کارخانهها، صنعتیزدایی و انتقال کنترل زنجیرههای تأمین حیاتی به رقبا و دشمنان شدهاند.
وی از کشورهای اروپایی خواست به ایالات متحده در ایجاد یک زنجیره تأمین غربی برای مواد معدنی حیاتی بپیوندند تا این زنجیره در برابر فشار و زورگویی سایر قدرتها آسیبپذیر نباشد.
در همین راستا، دیوید کاپلی، دستیار ویژه رئیسجمهور آمریکا و مدیر ارشد زنجیرههای تأمین جهانی، اعلام کرد واشنگتن در پروژههای معدنی سرمایهگذاری کرده، اقدام به ذخیره مواد معدنی کرده و از شرکتهای معدنی داخلی حمایت میکند.
دولت آمریکا همچنین از امضای تفاهمنامههای دوجانبه جدید در حوزه مواد معدنی حیاتی، ایجاد فرصتهای تأمین مالی برای پروژههای استراتژیک و راهاندازی «انجمن تعامل ژئواستراتژیک منابع» (FORGE) بهعنوان پلتفرمی برای هماهنگی سیاستها و سرمایهگذاری متحدان خبر داده است.
دونالد ترامپ نیز پروژه «ولت» (Project Vault) را با هدف ایجاد ذخیره داخلی مواد معدنی حیاتی معرفی کرد. در این چارچوب، هیئتمدیره بانک صادرات ـ واردات آمریکا (EXIM) وام مستقیمی تا سقف ۱۰ میلیارد دلار برای محافظت از تولیدکنندگان در برابر شوکهای عرضه و توسعه تولید و فرآوری در داخل ایالات متحده تصویب کرده است.
آرامش چین در برابر تحرکات آمریکا
در حالی که واشنگتن بهدنبال ایجاد اتحاد معدنی است، چین واکنشی آرام نشان داده است. چین در حال حاضر حدود ۶۰ درصد بازار جهانی فلزات کمیاب را در اختیار دارد.
لین جیان، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، اعلام کرد: یک محیط تجارت بینالمللی باز و فراگیر که برای همه مفید باشد، منافع مشترک کشورها را تأمین میکند و همه طرفها مسئول حفظ ثبات و امنیت زنجیرههای تأمین مواد معدنی حیاتی هستند.
وی تأکید کرد: چین با هرگونه ایجاد بلوکهای انحصاری که نظم اقتصادی و تجاری بینالمللی را مختل کند، مخالف است.
برخی مفسران چینی معتقدند اتحاد پیشنهادی ۵۵ کشور شکننده خواهد بود، زیرا بسیاری از کشورها حتی در صورت پیوستن، تمایلی به از دست دادن بازار چین ندارند. بهعنوان نمونه، به موضع اخیر آرژانتین اشاره شده که اعلام کرده توافق مواد معدنی حیاتی با آمریکا، سرمایهگذاری چین را مستثنی نمیکند.
سلطه چین بر استخراج و فرآوری عناصر نادر خاکی
بر اساس دادههای عمومی، چین حدود ۳۴ درصد ذخایر عناصر نادر خاکی جهان را در اختیار دارد، اما نزدیک به ۹۲ درصد تولید و بیش از ۸۰ درصد عرضه عناصر نادر خاکی سنگین را کنترل میکند. همچنین بیش از ۹۰ درصد ظرفیت جهانی ذوب و جداسازی این عناصر در چین متمرکز است.
مزیت راهبردی چین در حوزه جداسازی و پالایش میاندستی و فناوری استخراج جریان مخالف نهفته است؛ فناوریای که امکان چرخههای تصفیه چندمرحلهای را با هزینهای بهمراتب کمتر از سایر کشورها فراهم میکند.
چین بین ۲۲۲ تا ۴۷۰ هزار حق ثبت اختراع مرتبط با عناصر نادر خاکی در اختیار دارد؛ مزیتی که حاصل چهار تا پنج دهه توسعه صنعتی بوده و بهراحتی قابل جایگزینی نیست.
گزارش ارائهشده در اکتبر گذشته به ترامپ نیز تأکید میکند که تا سال ۲۰۲۴، ایالات متحده برای ۱۲ ماده معدنی حیاتی بهطور کامل و برای ۲۹ ماده معدنی دیگر حداقل ۵۰ درصد به واردات وابسته بوده و حتی در مواردی که معادن داخلی وجود دارد، ظرفیت فرآوری کافی برای قطع وابستگی در صنایع پاییندستی در دسترس نیست.