تأثیر نظام ارز تکنرخی بر رقابتپذیری و سودآوری زنجیره فولاد ایران
یکسانسازی نرخ ارز اگرچه به شفافیت اقتصادی و حذف رانت ارزی در کشور منجر میشود، اما در کوتاهمدت فشار تورمی و شوک هزینهای بر زنجیره فولاد وارد میکند. با این حال، این سیاست میتواند زمینهساز رقابت واقعی، رشد صادرات و اصلاح ساختار اقتصادی باشد.
به گزارش معدننیوز، یکسانسازی نرخ ارز اگرچه به شفافیت اقتصادی و حذف رانت ارزی در کشور منجر میشود، اما در کوتاهمدت فشار تورمی و شوک هزینهای بر زنجیره فولاد وارد میکند. با این حال، این سیاست میتواند زمینهساز رقابت واقعی، رشد صادرات و اصلاح ساختار اقتصادی باشد.
در سالهای اخیر، سیاستهای ارزی متنوعی با هدف کنترل تورم و حمایت از تولید در کشور اجرا شده است، اما تجربه نشان داده بخش عمده این سیاستها که ماهیتی کنترلی داشتهاند، در بلندمدت به کاهش شفافیت، اخلال در سازوکار قیمتگذاری و ایجاد بازارهای موازی منجر شدهاند. از همینرو، حرکت به سمت نظام ارز تکنرخی بهعنوان یکی از اصلاحات بنیادی اقتصاد ایران در دستور کار قرار گرفته است؛ اقدامی که میتواند موجب حذف رانتهای ارزی و شکلگیری رقابت بر پایه قیمتهای واقعی شود، هرچند در کوتاهمدت، شوکهای تورمی و هزینهای برای صنایعی همچون فولاد به همراه دارد.
دو روی یک سیاست
چندنرخی بودن ارز در اقتصاد ایران بهعنوان چالشی بنیادین و عامل شکلگیری رانت، فساد و بیثباتی شناخته میشود. این سیاست گرچه با هدف حمایت از تولید، کنترل قیمت کالاهای اساسی و مدیریت منابع ارزی اجرا شد، اما در عمل، به افزایش ناکارآمدی و شکلگیری بازارهای غیررسمی انجامید. با اجرای ارز ترجیحی برای برخی صنایع از جمله فولاد، بنگاهها مکلف بودند صادرات خود را بر اساس نرخ رسمی تسعیر کنند؛ موضوعی که به کاهش حاشیه سود و هدررفت منابع این صنایع منجر شد.
اکنون با تکنرخی شدن ارز، انتظار میرود مسیر برای شفافیت مالی، بهبود تخصیص منابع و واقعیتبخشی به قیمتها هموار شود. با این حال، در کوتاهمدت زنجیره فولاد ایران بهدلیل ساختار وارداتمحور بخشهایی از تأمین مواد اولیه و تجهیزات، با افزایش هزینهها و فشار نقدینگی روبهرو خواهد شد.
اثرات بر فولاد سنگان
شرکت صنایع معدنی فولاد سنگان خراسان بهعنوان یکی از حلقههای کلیدی تأمین مواد اولیه فولاد کشور، بهطور مستقیم از آثار مثبت و منفی این سیاست تأثیر میپذیرد. اجرای برنامهها بر مبنای نرخ ارز واقعی، ضمن فراهمکردن بستر برنامهریزی دقیقتر مالی، ریسکهای ارزی و نوسانات نقدینگی را نیز افزایش میدهد.
در چنین شرایطی، استراتژی بلندمدت فولاد سنگان بر پایه حفظ رقابتپذیری از طریق بهرهوری، کنترل هزینهها و مدیریت منابع تعریف شده و این شرکت توانسته با اتکا به فناوریهای نوین و استفاده بهینه از ظرفیتها، حاشیه سود خود را در سطح مطلوبی حفظ کند. آمار رسمی نیز نشان میدهد حاشیه سود فولاد سنگان در ششماهه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش یافته است.
پیامدهای مثبت و چالشهای کوتاهمدت
هرچند ارز تکنرخی در ابتدا به رشد قیمت انرژی، تجهیزات وارداتی و نهادههای تولید منجر میشود، اما از سوی دیگر باعث واقعیشدن نرخ تسعیر درآمدهای ارزی و افزایش شفافیت صورتهای مالی شرکتها خواهد شد. به این ترتیب، سود و زیان بنگاهها واقعیتر گزارش میشود و سرمایهگذاران نیز میتوانند تصمیمات آگاهانهتری در خصوص پروژههای توسعهای اتخاذ کنند.
در عین حال، واقعی شدن نرخها احتمالاً موجب افزایش صادرات فولاد خواهد شد. صادرکنندگان دیگر ملزم به بازگرداندن ارز با نرخهای دستوری نخواهند بود و این موضوع جذابیت صادرات را افزایش داده و تولید را به سمت حداکثر بهرهوری سوق میدهد. در چنین شرایطی، تأمین پایدار مواد اولیه و انعقاد قراردادهای بلندمدت با نرخ ارز ثابت، اهمیت ویژهای خواهد یافت.
الزامات سیاستی و مسیر آینده
تکنرخی شدن ارز تنها با ایجاد ثبات در سیاستهای اقتصادی، مدیریت تورم و دسترسی مؤثر صنایع به منابع مالی، به موفقیت میرسد. به همین منظور لازم است دولت ضمن تسهیل تأمین سرمایه در گردش و کاهش ریسکهای نقدینگی، از ابزارهایی نظیر مشوقهای مالیاتی هدفمند برای واحدهای صادراتمحور استفاده کند تا آثار منفی شوکهای اولیه کاهش یابد.
همچنین، بازنگری در سیاستهای تعرفهای، تسریع در تخصیص تسهیلات بانکی و سادهسازی فرآیند بازگشت ارز حاصل از صادرات، میتواند به پایداری تولید در صنعت فولاد کمک کند. در نهایت، کارآمدی سیاستنرخی شدن ارز وابسته به فاصلهگرفتن از تصمیمهای دستوری کوتاهمدت و تمرکز بر اصلاح ساختاری پایهای است؛ اصلاحی که اگر بهدرستی اجرا شود، مسیر رشد پایدار و افزایش رقابتپذیری را در کل زنجیره فولاد هموار میسازد.