از انقلاب شیل تا هژمونی LNG؛ آمریکا محور جدید توازن بازار جهانی گاز
بازار جهانی گاز در حال تجربه تمرکز بیسابقهای است؛ روندی که ایالات متحده با سهم ۲۵ درصدی از تولید جهان و جهش حاصل از انقلاب شیل، در مرکز آن قرار گرفته و جریان تجارت LNG را تحتتأثیر مستقیم سیاستها و ظرفیت صادراتی خود قرار داده است.
به گزارش معدننیوز، بازار جهانی گاز در حال تجربه تمرکز بیسابقهای است؛ روندی که ایالات متحده با سهم ۲۵ درصدی از تولید جهان و جهش حاصل از انقلاب شیل، در مرکز آن قرار گرفته و جریان تجارت LNG را تحتتأثیر مستقیم سیاستها و ظرفیت صادراتی خود قرار داده است.
بازار جهانی گاز طبیعی امروز بیش از همیشه تحت سلطه گروه محدودی از تولیدکنندگان بزرگ قرار دارد؛ کشورهایی که نهتنها حجم عرضه، بلکه مسیر آینده تجارت LNG و سیاستگذاری انرژی جهان را تعیین میکنند. در رأس این مجموعه، ایالات متحده قرار گرفته است؛ بازیگری که اکنون نزدیک به یکچهارم تولید جهانی گاز طبیعی را در اختیار دارد و ساختار سنتی بازار را دگرگون کرده است.
برتری کمی آمریکا؛ فاصلهای خارج از رقابت
دادههای اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) نشان میدهد این کشور در سال ۲۰۲۴ بیش از ۳۷ هزار و ۷۵۱ میلیارد فوت مکعب گاز تولید کرده است؛ رقمی که حدود ۱.۶ برابر تولید روسیه و تقریباً برابر با مجموع تولید ایران و چین است.
پس از چهار تولیدکننده نخست، افت حجم عرضه کاملاً محسوس است و هیچ کشوری به سطح ۷ هزار و ۵۰۰ میلیارد فوت مکعب نمیرسد. کانادا و قطر در این رده قرار دارند و پس از آن مجموعهای از صادرکنندگان LNG و تأمینکنندگان منطقهای دیده میشوند؛ تصویری که تمرکز عرضه جهانی گاز را بسیار آشکار نشان میدهد.
انقلاب شیل؛ نقطه آغاز قدرتگیری آمریکا
افزایش چشمگیر تولید گاز آمریکا عمدتاً از سال ۲۰۰۵ و همزمان با توسعه فناوری شکافت هیدرولیکی (Fracking) آغاز شد. این تحول موجب شد استخراج اقتصادی گاز از سازندهای شیل امکانپذیر شود و ایالات متحده از یک واردکننده انرژی، به بزرگترین تولیدکننده گاز طبیعی جهان تبدیل شود.
این جهش، نقش آمریکا را در تجارت جهانی گاز—چه در قالب LNG و چه در جریانهای منطقهای—به طور بنیادین تغییر داد و این کشور را به محور تثبیتکننده بازار تبدیل کرد.
ژئوپلیتیک و محدودیتهای عرضه؛ اهمیت تولیدکنندگان باثبات
در سالهای اخیر، اختلالهای ناشی از تنشهای منطقهای در خاورمیانه، بهویژه در محور تنگه هرمز، جریان حملونقل و زیرساختهای مرتبط با گاز طبیعی را تحت فشار قرار داده است. در چنین شرایطی وابستگی بازارها به تولیدکنندگان بزرگ و دارای توان صادرات پایدار—از جمله ایالات متحده—افزایش یافته است.
این وضعیت نقش آمریکا را فراتر از سطح تولید قرار داده و سیاستهای این کشور در حوزه انرژی را به یکی از عوامل مستقیم تعیینکننده قیمت و امنیت عرضه در جهان تبدیل کرده است.
ایران؛ تولیدکننده بزرگ با سهم محدود در بازار جهانی
ایران با تولید بیش از ۹ هزار میلیارد فوت مکعب گاز در سال ۲۰۲۴، در جایگاه سوم جهان قرار دارد و از نظر ذخایر اثباتشده نیز یکی از بزرگترین دارندگان منابع گازی است. با این حال بخش عمده این تولید در داخل کشور مصرف میشود.
مصرف بالای خانگی و صنعتی، محدودیتهای صادراتی و تحریمهای بینالمللی موجب شده ایران سهم اندکی در تجارت جهانی LNG داشته باشد. این شکاف میان ظرفیت تولید و حضور جهانی، پتانسیل بالقوهای را نشان میدهد که با توسعه فناوری مایعسازی و زیرساختهای صادراتی میتواند تغییر کند.
جمعبندی؛ بازاری که با تصمیم چند کشور شکل میگیرد
تمرکز تولید جهانی گاز طبیعی اکنون به مرحلهای رسیده که تصمیمها و سیاستهای چند بازیگر اصلی—در رأس آنها ایالات متحده—برای بازار تعیینکننده شده است. با افزایش ریسکهای ژئوپلیتیکی و محدودیت عرضه، نقش این کشورها در تعیین قیمتها، جهتگیری قراردادهای LNG و امنیت انرژی جهان بیش از پیش برجسته شده است.