ثبت شکایت اقلیمی علیه غول جهانی فولاد «آرسلورمیتال»
یک گروه فعال اقلیمی شکایتی رسمی علیه شرکت فولادسازی «آرسلورمیتال» ثبت کرده است؛ غول صنعتی اروپایی که پس از گروه دولتی «بائوو» چین، بزرگترین تولیدکننده فولاد پرمقاومت در جهان بهشمار میرود. تداوم اتکای این شرکت لوکزامبورگی به کورههای بلند زغالسنگمحور، آن را به یکی از اهداف اصلی فعالان محیطزیست تبدیل کرده است؛ فعالانی که معتقدند آرسلورمیتال برای کاهش انتشار آلایندههای مخرب اقلیمی، با سرعت و جدیتی کافی حرکت نمیکند.
یک گروه فعال اقلیمی شکایتی رسمی علیه شرکت فولادسازی «آرسلورمیتال» ثبت کرده است؛ غول صنعتی اروپایی که پس از گروه دولتی «بائوو» چین، بزرگترین تولیدکننده فولاد پرمقاومت در جهان بهشمار میرود. تداوم اتکای این شرکت لوکزامبورگی به کورههای بلند زغالسنگمحور، آن را به یکی از اهداف اصلی فعالان محیطزیست تبدیل کرده است؛ فعالانی که معتقدند آرسلورمیتال برای کاهش انتشار آلایندههای مخرب اقلیمی، با سرعت و جدیتی کافی حرکت نمیکند.
گروههای مدافع محیطزیست طی سالهای اخیر بارها از آرسلورمیتال خواستهاند به روشهای کمکربنتر در تولید آهن و فولاد روی بیاورد. در جریان المپیک تابستانی ۲۰۲۴ پاریس ــ که آرسلورمیتال یکی از حامیان مالی آن بود ــ اعضای «ائتلاف فولاد عادلانه» (Fair Steel Coalition) مجموعهای از اقدامات اعتراضی عمومی انجام دادند؛ از جمله نمایش پیام «قهرمانان واقعی زغالسنگ را کنار میگذارند» بر نمای ساختمان آرسلورمیتال در لوکزامبورگ.
اکنون این گروهها راهبرد تازهای را در پیش گرفتهاند: ثبت رسمی شکایت.
هفته گذشته، سازمان غیرانتفاعی انگلیسی «Opportunity Green» شکایتی اقلیمی را در چارچوب سازوکاری تحت نظارت «سازمان همکاری و توسعه اقتصادی» (OECD) ثبت کرد؛ نهادی متشکل از ۳۸ کشور با اقتصاد بازار محور، از جمله لوکزامبورگ. OECD دستورالعملهای داوطلبانهای را برای «رفتار مسئولانه بنگاهها» تدوین کرده و به نهادهای مدنی اجازه میدهد در صورت عدم پایبندی شرکتها، اعتراض خود را مطرح کنند.
در این شکایت، Opportunity Green مدعی شده است که آرسلورمیتال فاقد «یک راهبرد اقلیمی قوی و مبتنی بر علم» است؛ راهبردی که در دستورالعملهای OECD مورد تأکید قرار گرفته و این شرکت در «اقدام مؤثر برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای» کوتاهی میکند. آرسلورمیتال که در سال ۲۰۲۴ درآمدی معادل ۶۲.۴ میلیارد دلار ثبت کرده، در همان سال بیش از ۱۰۰ میلیون تن معادل دیاکسیدکربن انتشار داده است؛ رقمی تقریباً برابر با کل انتشار سالانه کشور بلژیک.
«تأثیری که این حجم از انتشار بر اقلیم و بر انسانها میگذارد، باید بهصورت جدی مورد رسیدگی قرار گیرد.» این را «کرستی میچل»، مدیر حقوقی Opportunity Green، در گفتوگو با Canary Media بیان کرده است.
این گروه اقلیمی اعلام کرده که شکایت خود را به «نقطه تماس ملی لوکزامبورگ» ارسال کرده است؛ نهادی غیرقضایی که مسئول رسیدگی به شکایات مرتبط با دستورالعملهای OECD در این کشور اروپایی کوچک است. میچل تأکید کرده هدف Opportunity Green، آغاز یک «گفتوگوی سازنده» با آرسلورمیتال و دستیابی به راهحلی است که روند پاکسازی تولید فولاد این شرکت را تسریع کند.
او افزود: «آرسلورمیتال با توجه به اندازه و نفوذ خود، واقعاً باید پیشبرنده اقدامات مثبت باشد؛ و دقیقاً همین را از این فرایند انتظار داریم.»
صنعت فولاد حدود ۹ درصد از کل انتشار گازهای گلخانهای جهان را به خود اختصاص میدهد و یکی از آلایندهترین صنایع جهان محسوب میشود. بخش عمده این آلودگی ناشی از استفاده از کورههای بلند زغالسنگمحور است که سنگآهن را به آهن تبدیل میکنند؛ سپس در کورهای دیگر، آهن به فولاد مورد استفاده در خودرو، کشتی، جاده، پل، مبلمان، لوازم خانگی و سایر محصولات تبدیل میشود.
آرسلورمیتال در حال حاضر ۳۲ کوره بلند در سراسر جهان در اختیار دارد و بنا بر اعلام خود شرکت، حدود سهچهارم تولید سالانه آن همچنان بر پایه فولادسازی زغالسنگمحور انجام میشود.
این شرکت اروپایی در پاسخ ایمیلی به Canary Media، بهطور مستقیم به شکایت Opportunity Green نپرداخت، اما اعلام کرد که «متعهد به کربنزدایی از عملیات خود» باقی مانده است.
آرسلورمیتال یادآور شد که بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ بیش از ۳ میلیارد دلار برای کاهش انتشار آلایندهها سرمایهگذاری کرده است؛ از جمله در حوزه آزمایش فناوری جذب کربن، توسعه نیروگاههای بادی و خورشیدی و افزایش استفاده از قراضه فولادی در کورههای قوس الکتریکی. سهم فولادسازی مبتنی بر قراضه اکنون به ۲۵ درصد از کل تولید این شرکت رسیده است، در حالی که این رقم در سال ۲۰۱۸ حدود ۱۹ درصد بود. همچنین انتشار مطلق این شرکت طی شش سال تقریباً ۵۰ درصد کاهش یافته، هرچند بخش مهمی از این کاهش ناشی از افت تولید و واگذاری داراییهای فولادی و معدنی بوده است.
با این حال، آرسلورمیتال اذعان کرده که «روند کربنزدایی کندتر از آنچه در ابتدا انتظار میرفت، پیش رفته است».
این شرکت در سال ۲۰۲۱ برنامهای را برای پیشتازی در تحقق «کربن صفر خالص» تا سال ۲۰۵۰ معرفی کرد. در این چارچوب، آرسلورمیتال هدفگذاری کرده شدت انتشار خود ــ میزان CO2 به ازای هر تن فولاد تولیدی ــ را تا سال ۲۰۳۰ در سطح جهانی ۲۵ درصد و در اروپا ۳۵ درصد کاهش دهد. همچنین متعهد شده در مجموع ۱۰ میلیارد دلار برای تحقق این اهداف، از جمله در پروژههای فولادسازی مبتنی بر هیدروژن، سرمایهگذاری کند.
بر اساس این برنامه، قرار بود از «هیدروژن سبز» تولیدشده با انرژیهای تجدیدپذیر برای تولید آهن در یک واحد پیشنهادی در شهر خیخون اسپانیا استفاده شود و سپس در کورههای قوس الکتریکیِ تغذیهشده با برق پاک، آهن و قراضه به فولاد تبدیل شوند. با وجود پیشرفت پروژه کورههای الکتریکی، آرسلورمیتال در سال ۲۰۲۴ تصمیم نهایی برای سرمایهگذاری در واحد تولید آهن را به تعویق انداخت و علت آن را چالشهای اقتصادی فولاد سبز و ابهام در سیاستهای اقلیمی و تجاری اتحادیه اروپا عنوان کرد.
این شرکت در ایمیل خود اعلام کرده است: «برنامههای اولیه ما بر فرض همزمانیِ سیاستهای حمایتی، پیشرفت فناوری، دسترسی به انرژی پاک و توسعه بازار بنا شده بود؛ شرایطی که آنگونه که انتظار میرفت، محقق نشده است. این چالشها مختص آرسلورمیتال یا حتی صنعت فولاد نیست.»
از دیدگاه کرستی میچل، آرسلورمیتال نباید منتظر همراستا شدن کامل عوامل سیاسی و اقتصادی بماند تا اقدامات اقلیمی جدیتری را آغاز کند. به گفته او، این شرکت باید هماکنون با تصمیمهای جسورانهتر، به شکلگیری تقاضا برای هیدروژن سبز کمک کند.
او تأکید کرد: «برای مهار گرمایش جهانی، به کاهشهای عمیق و فوری انتشار نیاز داریم. ما به تصمیمهای تحولآفرین و جهتگیریهای روشن در کوتاهمدت نیاز داریم، نه اقداماتی که فقط وقتی همهچیز ایدهآل شد، انجام شوند.»
به گفته میچل، نقطه تماس ملی لوکزامبورگ احتمالاً طی سه ماه آینده شکایت Opportunity Green را بررسی میکند تا درباره اعتبار استدلالها و ادامه فرایند تصمیمگیری کند. در صورت مشارکت داوطلبانه آرسلورمیتال، این فرایند میتواند از شش ماه تا چند سال به طول بینجامد.
در همین حال، «کارولین اشلی»، مدیر اجرایی سازمان SteelWatch، در بیانیهای حمایتی از این شکایت اعلام کرد: «نظارت عمومی و مستقل برای اطمینان از اجرای واقعی اقدامات اقلیمی توسط شرکتهایی مانند آرسلورمیتال ضروری است. سطح ریسک آنقدر بالاست که دیگر جایی برای تعلل وجود ندارد.»