نوسان شدید بازار نفت در سایه تحولات تنگه هرمز؛ از جهش ۱۰۴ دلاری تا سقوط ۸۳ دلاری

پرهام کریمی

بازار جهانی نفت در هفته گذشته به‌شدت تحت‌تأثیر تحولات پیرامون تنگه هرمز بود؛ از آغاز محاصره دریایی و جهش قیمتی تا عبور تدریجی نفتکش‌ها، عرضه ۹ میلیون بشکه ذخایر شناور و نهایتاً اعلام بازگشایی مسیر که باعث سقوط سنگین قیمت‌ها شد.

به گزارش معدن‌نیوز، بازار جهانی نفت در هفته گذشته به‌شدت تحت‌تأثیر تحولات پیرامون تنگه هرمز بود؛ از آغاز محاصره دریایی و جهش قیمتی تا عبور تدریجی نفتکش‌ها، عرضه ۹ میلیون بشکه ذخایر شناور و نهایتاً اعلام بازگشایی مسیر که باعث سقوط سنگین قیمت‌ها شد.

بازار جهانی نفت در هفته گذشته واکنش‌های سریع و شدیدی به تحولات پیرامون تنگه هرمز نشان داد. آغاز محاصره دریایی آمریکا علیه ایران، انتشار سیگنال‌هایی درباره احتمال مذاکره، گزارش عبور برخی نفتکش‌ها و در نهایت اعلام بازگشایی مسیر دریایی، هر کدام موجی تازه در قیمت‌ها ایجاد کردند و نشان دادند که نفت بیش از گذشته به تحولات ژئوپلیتیکی این گذرگاه حیاتی حساس شده است.

دوشنبه ۲۴ فروردین | جهش قیمت با آغاز محاصره

در ابتدای معاملات هفته، نفت وست‌تگزاس اینترمدیت (WTI) با رشد ۸.۵۸ درصدی به ۱۰۴.۸۶ دلار در هر بشکه رسید و نفت برنت نیز با افزایش ۷.۳۲ درصدی در سطح ۱۰۲.۱۷ دلار معامله شد. این جهش پس از اعلام آغاز محاصره دریایی ایران از سوی سنتکام از ساعت ۱۷:۳۰ به وقت تهران رخ داد.

هم‌زمان دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» اعلام کرد روند مسدودسازی کشتی‌هایی که قصد ورود یا خروج از تنگه هرمز داشته باشند آغاز می‌شود. در همان زمان نیز دو نفتکش با پرچم پاکستان در نزدیکی یکی از جزایر ایران مسیر خود را تغییر دادند و از عبور منصرف شدند؛ اتفاقی که نگرانی از اختلال در عرضه نفت را افزایش داد.

سه‌شنبه ۲۵ فروردین | تعدیل قیمت‌ها با سیگنال مذاکره

روز بعد بخشی از رشد قیمت‌ها اصلاح شد. برنت با کاهش ۱.۴۳ درصدی به ۹۷.۹۴ دلار و WTI با افت ۲.۳۰ درصدی به ۹۶.۸۰ دلار رسید. اظهارات ترامپ درباره تماس مذاکره‌کنندگان ایرانی و احتمال توافق از عوامل اصلی کاهش انتظارات افزایشی در بازار بود.

با این حال در بازار فیزیکی شرایط متفاوتی مشاهده شد. شاخص Dated Brent که مبنای معاملات نقدی است، روز دوشنبه افزایش یافت و قیمت تحویل فوری از ۱۳۲ دلار در هر بشکه عبور کرد؛ موضوعی که از فشار واقعی عرضه در کوتاه‌مدت حکایت داشت.

چهارشنبه ۲۶ فروردین | عبور نفتکش چینی و کاهش فشار بازار

در ادامه هفته، قیمت‌ها روند نزولی خود را حفظ کردند و برنت به ۹۵.۰۴ دلار و WTI با افت ۰.۴۱ درصدی به ۹۰.۹۱ دلار رسید. سنتکام اعلام کرد در ۲۴ ساعت نخست پس از آغاز محاصره، هیچ کشتی از بنادر ایران عبور نکرده و شش کشتی نیز داوطلبانه بازگشته‌اند.

با این حال داده‌های کشتیرانی LSEG نشان داد یک نفتکش چینی که تحت تحریم آمریکا قرار دارد، با ثبت مبدأ شارجه و مقصد چین از تنگه عبور کرده است. انتشار این خبر همراه با احتمال ازسرگیری مذاکرات، فشار کاهشی بیشتری بر بازار وارد کرد.

پنج‌شنبه ۲۷ فروردین | عبور نخستین نفتکش و فعال شدن مسیرهای جایگزین

در این روز قیمت‌ها اندکی افزایش یافتند. برنت با رشد ۰.۱۹ درصدی به ۹۵.۱۱ دلار و WTI با افزایش ۰.۵۸ درصدی به ۹۱.۸۲ دلار رسید. داده‌های Marine Traffic نشان داد نخستین نفتکش با پرچم مالت پس از آغاز محاصره از تنگه هرمز عبور کرده است.

هم‌زمان نخستین محموله نفت کوره عراق در بندر بانیاس بارگیری شد که نشانه‌ای از فعال شدن مسیرهای جایگزین در کنار خطوط انتقال عربستان و امارات بود. همچنین گزارش وال‌استریت ژورنال از عبور بیش از ۲۰ کشتی تجاری در ۲۴ ساعت گذشته، بخشی از نگرانی‌های بازار را کاهش داد.

جمعه ۲۸ فروردین | عرضه نفت از ذخایر شناور

در معاملات این روز، برنت با کاهش ۱.۳۲ درصدی به ۹۸.۰۸ دلار و WTI با افت ۱.۴۸ درصدی به ۹۳.۲۹ دلار رسید. مؤسسه رهگیری TankerTrackers گزارش داد از زمان آغاز محاصره، حدود ۹ میلیون بشکه نفت خام از ذخایر شناور ایران در خلیج عمان به بازار عرضه شده است.

هم‌زمان گزارش‌هایی از ادامه بارگیری نفت در پایانه خارک منتشر شد که نگرانی‌ها درباره اختلال گسترده در عرضه را تا حدی کاهش داد.

شنبه ۲۹ فروردین | سقوط قیمت‌ها با اعلام بازگشایی تنگه

در واکنش به اعلام باز بودن مسیر عبور کشتی‌ها، بازار نفت با افت شدید مواجه شد. WTI با کاهش ۱۰.۲۵ درصدی به ۸۳.۸۵ دلار و برنت با افت ۹.۰۷ درصدی به ۹۰.۳۸ دلار رسید.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد در چارچوب آتش‌بس در لبنان، تنگه هرمز برای مدت باقی‌مانده از دوره آتش‌بس به‌طور کامل برای کشتی‌های تجاری باز است. ترامپ نیز در تروث سوشال نوشت تنگه «کاملاً باز» است، هرچند تأکید کرد محاصره مرتبط با ایران تا تکمیل کامل معاملات ادامه خواهد داشت.

بر اساس گزارش بلومبرگ، نفتکش پاکستانی «شالامار» نخستین کشتی حامل نفت خام بود که پس از آغاز محاصره از خلیج فارس خارج شد. همچنین مؤسسه TankerTrackers اعلام کرد ابرنفتکش ایرانی «دورنا» که پیش‌تر در آب‌های ایران دیده شده بود، در سواحل جنوبی هند ظاهر شده و قرار است حدود ۲ میلیون بشکه نفت خام تحویل دهد.

جمع‌بندی

تحولات هفته گذشته نشان داد بازار جهانی نفت به‌شدت به اخبار مربوط به تنگه هرمز واکنش نشان می‌دهد. جهش اولیه قیمت‌ها با آغاز محاصره، شکاف میان بازار فیزیکی و آتی، گزارش عبور نفتکش‌ها، عرضه نفت از ذخایر شناور و در نهایت اعلام بازگشایی مسیر دریایی، به‌تدریج ریسک عرضه را کاهش داد و قیمت‌ها را از اوج ابتدای هفته به مسیر نزولی کشاند.