صنعت فولاد کرهجنوبی در کانون دو چالش تجاری
با تشدید موج حمایتگرایی در اقتصاد جهانی، صنعت فولاد کرهجنوبی در کانون دو چالش تجاری مهم قرار گرفته است. از یکسو ایالات متحده تعرفههای سنگین وارداتی اعمال کرده و از سوی دیگر، ویتنام ــ یکی از سریعترین مقاصد در حال رشد صادرات فولاد کره ــ اقدام به وضع عوارض ضددامپینگ کرده است. این فشار دوگانه...
با تشدید موج حمایتگرایی در اقتصاد جهانی، صنعت فولاد کرهجنوبی در کانون دو چالش تجاری مهم قرار گرفته است. از یکسو ایالات متحده تعرفههای سنگین وارداتی اعمال کرده و از سوی دیگر، ویتنام ــ یکی از سریعترین مقاصد در حال رشد صادرات فولاد کره ــ اقدام به وضع عوارض ضددامپینگ کرده است. این فشار دوگانه برای اقتصادی که بر تولید با ارزش افزوده بالا و تکیه بر صادرات بنا شده، نشاندهنده تغییرات عمیق در چشمانداز تجارت جهانی است که کرهجنوبی ناگزیر از سازگاری با آن خواهد بود.
افزایش فشارهای تجاری بر صادرات فولاد کره
بر اساس دادههای انجمن تجارت بینالمللی کره (KITA)، صادرات فولاد کرهجنوبی به ویتنام در بازه ژانویه تا اکتبر ۲۰۲۵ به ۱٫۴۵ میلیارد دلار رسید که نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۳، رشدی ۱۳٫۸ درصدی را نشان میدهد. ویتنام اکنون ششمین مقصد بزرگ صادرات فولاد کره محسوب میشود؛ رشدی که عمدتاً ناشی از تقاضا در صنایع خودروسازی، ساختوساز، ماشینآلات و لوازم الکترونیکی مصرفی است.
تولیدکنندگان بزرگ فولاد کره از جمله «پوسکو» و «هیوندای استیل» طی سالهای اخیر بهطور فزایندهای به ویتنام بهعنوان یک بازار کلیدی رشد اتکا کردهاند؛ بهویژه در شرایطی که صادرات به ایالات متحده تحت تأثیر تعرفههای ۵۰ درصدی اعمالشده در ابتدای سال جاری، بهشدت کاهش یافته است. در واکنش به این وضعیت، بسیاری از شرکتها تلاش کردند با هدایت محمولههای خود به بازارهای جنوبشرق آسیا، از جمله ویتنام، اندونزی و مالزی، بخشی از زیانها را جبران کنند.
اما این راهبرد اکنون با چالش جدی مواجه شده است. وزارت صنعت و تجارت ویتنام عوارض ضددامپینگ تا سقف ۱۵٫۶۷ درصد را بر برخی محصولات فولاد گالوانیزه کره اعمال کرده و دلیل آن را آسیب به صنعت فولاد داخلی این کشور اعلام کرده است. این اقدام در راستای روندی گستردهتر صورت میگیرد که طی آن، اقتصادهای نوظهور در واکنش به مازاد عرضه جهانی فولاد، به سمت ایجاد موانع دفاعی تجاری حرکت کردهاند.
افزایش حمایتگرایی صنعتی در ویتنام
اقدامات ویتنام نشاندهنده تغییر رویکرد سیاستگذاری این کشور به سمت حمایت از پایههای تولید داخلی در برابر افزایش حجم واردات است. ویتنام که بهطور همزمان خود را بهعنوان یک قطب تولیدی و مصرفکننده مواد صنعتی مطرح کرده، با ورود گسترده فولاد رقابتی کرهای با واکنشهای سیاستی داخلی روبهرو شده است.
این وضعیت، تناقض موجود در تلاشهای یکپارچگی منطقهای کرهجنوبی را برجسته میکند؛ در حالی که «توافق تجارت آزاد کره–ویتنام» به تعمیق مبادلات دوجانبه کمک کرده، اجرای تدابیر ضددامپینگ نشان میدهد که رقابت صنعتی اکنون در دل همان چارچوبهای تجاری طراحیشده برای همکاری، در حال شکلگیری است.
در همین راستا، وزارت تجارت، صنعت و انرژی کرهجنوبی (MOTIE) نهمین نشست همکاری در حوزه تدابیر تجاری کره–ویتنام و دهمین کمیته تدابیر تجاری ذیل FTA دو کشور را در شهر «دانانگ» برگزار کرد. مقامهای کرهای در این نشست از ویتنام خواستند که این اقدامات را با دقت بیشتری بازبینی کند و تأکید کردند بخش قابلتوجهی از صادرات فولاد کره، مواد با ارزش افزوده بالایی هستند که برای توسعه صنعتی ویتنام ضروریاند.
نگرانی صنعت از کاهش سودآوری
فولادسازان کرهای هشدار دادهاند که در صورت تداوم عوارض ضددامپینگ، حجم صادرات و حاشیه سود آنها بهطور محسوسی کاهش خواهد یافت. یکی از مقامات ارشد این صنعت اعلام کرد که تداوم تعرفهها «رقابتپذیری قیمتی کره را تضعیف کرده و روند احیای زنجیره تأمین منطقهای را کند خواهد کرد».
مقامهای دولتی کرهجنوبی نیز نسبت به اثر تجمعی اقدامات حمایتگرایانه ابراز نگرانی کردهاند. با محدود شدن مسیرهای اصلی صادرات به دلیل تعرفههای آمریکا و اعمال محدودیتهای منطقهای از سوی ویتنام، گزینههای متنوعسازی بازار برای تولیدکنندگان کرهای در حال کاهش است؛ موضوعی که میتواند برای سایر بخشهای صادراتمحور، از جمله نیمههادیها، باتریها و مواد صنعتی نیز نگرانکننده باشد.
تابآوری تجاری و راهبرد صنعتی
فشار همزمانی که بر صنعت فولاد کره وارد شده، فراتر از یک مناقشه تجاری ساده است و بازتابدهنده چالشی ساختاری برای اقتصاد متکی بر تولید و صادرات این کشور بهشمار میرود؛ اینکه چگونه میتوان در فضای تشدید حمایتگرایی ژئوپلیتیکی و صنعتی، مزیت رقابتی را حفظ کرد.
فولاد همچنان یکی از نهادههای کلیدی در صنایع پیشرفته، ساختوساز و حوزه حملونقل است و هرگونه اختلال در جریان صادرات آن میتواند بهسرعت به کل زنجیره ارزش صنعتی کره منتقل شود. این شرایط همچنین ضرورت تنوعبخشی به وابستگیهای صادراتی و تسریع در توسعه مشارکتهای صنعتی منطقهای فراتر از بازارهای سنتی را برجسته میکند.
در این میان، پیشرفتهای اخیر ذیل «بیانیه مشترک کره–آمریکا» تصویری متضاد ایجاد کرده است؛ توافقی که شفافیت تعرفهای در حوزه خودرو، نیمههادیها و داروسازی را تضمین میکند، اما فولاد را در بر نمیگیرد و این بخش را در برابر نوسانات تجارت جهانی آسیبپذیرتر باقی میگذارد.
این شکاف نشان میدهد که دیپلماسی صنعتی کرهجنوبی بهتدریج تمرکز بیشتری بر صادرات فناوریمحور پیدا کرده، در حالی که صنایع تولیدی سنتی با تداوم فشارهای تجاری مواجهاند.
در بلندمدت، تقویت همگرایی از طریق «مشارکت اقتصادی جامع منطقهای» (RCEP) و چارچوبهای دوجانبه میتواند ثبات بیشتری ایجاد کند، اما موفقیت این سازوکارها نیازمند تنظیم مستمر دیپلماتیک برای جلوگیری از بروز تنشهای تجاری است که میتواند همکاری صنعتی را تضعیف کند.
مسیر کره در برابر بادهای مخالف تجاری
صنعت فولاد کرهجنوبی اکنون به شاخصی برای سنجش تأثیر حمایتگرایی جهانی بر زنجیرههای تأمین آسیا تبدیل شده است. توانایی این کشور در دفاع از منافع صنعتی خود از طریق دیپلماسی هدفمند، همراه با پیشبرد تنوعبخشی تجاری و پایداری، تعیین خواهد کرد که اکوسیستم تولیدی کره تا چه اندازه در دهه آینده تابآور باقی میماند.
در شرایطی که تعرفههای آمریکا و اقدامات ویتنام مدل صادراتی کره را به آزمون گذاشتهاند، راهبرد تجاری در حال تحول دولت ــ مبتنی بر توازن میان دفاع از منافع و گفتوگو ــ نهتنها برای فولادسازان، بلکه برای هدف کلان حفظ پیوند و رقابتپذیری اقتصاد صنعتی کره در سطح جهانی، نقشی تعیینکننده خواهد داشت.