تطبیق با قوانین جدید محیط زیستی در برزیل

با نزدیک شدن به اجرای کامل سازوکار «تعدیل مرزی کربن» اتحادیه اروپا (CBAM)، فولادسازان در سراسر جهان در حال تطبیق خود با محدودیت‌های این نظام جدید هستند؛ اما به گفته «سیلویا ناسیمنتو»، مدیرعامل شرکت فولاد سبز «آسو ورده دو برزیل» (Aço Verde do Brasil – AVB)، این موضوع برای فولادسازان برزیلی چالش جدی محسوب نمی‌شود.

AVB که تولید سالانه آن کمتر از ۵۰۰ هزار تن است، خود را از نظر مقیاس و مدل عملیاتی کاملاً متفاوت از رقبای بزرگ داخلی می‌داند؛ رقبایی که سالانه تا ۱۵ میلیون تن فولاد تولید می‌کنند و آن‌ها نیز به‌عنوان تولیدکنندگان «فولاد پاک» شناخته می‌شوند.

ناسیمنتو در گفت‌وگویی اختصاصی با Fastmarkets گفت:

«AVB شبکه توزیع ندارد، به مشتریان خرد نمی‌فروشد و محموله‌های جزئی عرضه نمی‌کند. مدل عملیات ما کاملاً متفاوت از بازار خرده‌فروشی است، زیرا مشتریان کوچک معمولاً ارزشی برای فولاد سبز قائل نیستند و فقط به قیمت توجه می‌کنند.»

او در توصیفی نمادین، AVB را به یک «گیاه‌خوار» تشبیه کرد و دیگر فولادسازان برزیلی را صرفاً «سالم» دانست.

به گفته ناسیمنتو: «آن‌ها هر از گاهی گوشت می‌خورند. اما ما فقط از زغال‌چوب، برق تولیدی خودمان یا برق آبی دارای گواهی، اکسیژن تولیدی خودمان استفاده می‌کنیم و فرآیند فولادسازی ما صددرصد عاری از سوخت‌های فسیلی است. دیگر فولادسازان برزیلی در بخش‌هایی از زنجیره تولید سبز هستند، اما نه در کل فرآیند.»

به همین دلیل، مدیرعامل AVB معتقد است این شرکت می‌تواند در کوتاه‌مدت وارد بازار فولاد اتحادیه اروپا شود.

برزیل؛ فرصت منحصربه‌فرد، اما با سرعتی کمتر از انتظار

در پاسخ به این پرسش که برزیل با وجود ظرفیت‌های طبیعی بالا، در کدام بخش‌ها سریع حرکت می‌کند و در کدام زمینه‌ها عقب مانده است، ناسیمنتو گفت:

«برزیل یک فرصت منحصربه‌فرد برای تبدیل شدن به رهبر جهانی فولاد سبز دارد، زیرا سبد انرژی ما به‌طور طبیعی پاک‌تر است. ما انرژی بادی و خورشیدی پیشرفته، سهم بالای برق‌آبی و صنعتی داریم که حدود ۳۰ درصد آن از زغال‌چوب استفاده می‌کند. ضمن آن‌که فولادسازان بزرگ برزیلی، جنگل‌های اختصاصی خود را دارند.»

او افزود: «همین عوامل به‌تنهایی ما را نسبت به چین، روسیه، ترکیه و جنوب شرق آسیا در موقعیت بسیار بهتری قرار می‌دهد.»

با این حال، ناسیمنتو موانع اصلی را نرخ‌های بهره بسیار بالا در برزیل دانست و گفت:

«هیچ‌کس نمی‌تواند با نرخ کمتر از ۱۷ تا ۱۸ درصد وام بگیرد، حتی وقتی نرخ پایه ۱۵ درصد است. ما با رقابت شدید واردات، فرایندهای کند صدور مجوزهای زیست‌محیطی، نبود خطوط تأمین مالی اختصاصی و بی‌ثباتی مقرراتی مواجه‌ایم؛ از یک‌سو دولت از شرکت‌های داخلی استاندارد طلایی مطالبه می‌کند و از سوی دیگر اجازه ورود ۶ میلیون تن از آلاینده‌ترین فولاد جهان را به کشور می‌دهد.»

CBAM؛ تهدید یا فرصت برای فولاد برزیل؟

در خصوص تأثیر اجرای CBAM بر صنعت فولاد برزیل، ناسیمنتو تأکید کرد:

«به نظر من اروپا کاملاً درست عمل می‌کند. باید میان خود تمایز ایجاد کند و راه درست همین است: اجازه ندهد فولادی آلاینده‌تر از فولاد خودش وارد مرزهایش شود و اگر وارد می‌شود، هزینه آن را بپردازد. این کاملاً عادلانه و مشروع است؛ دقیقاً همان کاری که برزیل هم باید انجام دهد.»

او افزود: «با اجرای کامل CBAM، قیمت‌ها در اروپا افزایش خواهد یافت، اما تصور نمی‌کنم محصولات برزیلی با مشکل جدی مواجه شوند. به‌جز موارد معدود، فولاد برزیل به‌طور قابل‌توجهی پایین‌تر از آستانه انتشار CBAM قرار دارد.»

آمادگی صنعت فولاد برزیل برای قیمت‌گذاری کربن

مدیرعامل AVB در پاسخ به این پرسش که آیا صنعت فولاد برزیل برای شرایطی که انتشار کربن دارای قیمت و اثر مستقیم تجاری است آماده شده، یک مثال عینی مطرح کرد:

«در بخش چدن خام (Pig Iron)، شرکت CBF Indústria de Gusa ــ یکی از تولیدکنندگان بزرگ برزیل ــ سالانه ۲۶۰ تا ۳۰۰ هزار تن تولید دارد که ۵۰ درصد آن به اروپا صادر می‌شود؛ به کشورهایی مانند سوئد، آلمان، ایتالیا و اسپانیا.»

او توضیح داد: «شاخص CBAM برای چدن خام ۱.۷ تن CO₂ معادل به ازای هر تن تولید است. بالاتر از این رقم باید هزینه پرداخت شود. اما میزان انتشار CBF فقط ۰.۰۲ تن است. یعنی هیچ هزینه‌ای نمی‌پردازد و حتی احتمالاً در اولویت قرار می‌گیرد.»

به گفته ناسیمنتو، در مورد میلگرد نیز شرایط مشابهی وجود دارد:

«آستانه CBAM برای بسیاری از محصولات فولادی در اروپا ۱.۸۹ تن CO₂ به ازای هر تن است. AVB فقط ۰.۲ تن منتشر می‌کند. تولیدکنندگان مبتنی بر قراضه حدود ۰.۸ تن انتشار دارند. یعنی عملاً همه پایین‌تر از حد آستانه هستند.»

او نتیجه گرفت: «برای ما، CBAM یک مزیت است. مشکل اصلی جای دیگری است: با سخت‌گیرانه‌تر شدن قوانین اروپا، فولاد آلاینده جنوب شرق آسیا و چین بدون مقصد می‌ماند و به بازارهایی مثل برزیل سرازیر می‌شود.»

ناسیمنتو در عین حال اشاره کرد که مقادیر مرجع و پیش‌فرض انتشار در CBAM هنوز به‌طور رسمی در روزنامه اتحادیه اروپا منتشر نشده، اما منابع Fastmarkets اعلام کرده‌اند که کمیسیون اروپا در روز چهارشنبه ۱۰ دسامبر، این مقادیر را تصویب کرده است. این آستانه‌ها بسته به مسیر تولید (BF/BOF، DRI/EAF و EAF مبتنی بر قراضه) متفاوت هستند.

برنامه‌های صادراتی AVB به اروپا

در پاسخ به این پرسش که آیا AVB قصد افزایش صادرات به اروپا را دارد، ناسیمنتو گفت:

«در حال حاضر خیر. ما فولاد نهایی صادر نمی‌کنیم. فقط مقدار محدودی چدن خام ــ در صورت مازاد ــ و مقدار کمی بیلت صادر می‌کنیم. محصولات نهایی مانند وایرراد و میلگرد هنوز صادر نمی‌شوند.»

او افزود: «اما با اجرای CBAM، این گفت‌وگوها قطعاً پیش خواهد رفت. در نیمه دوم نوامبر، ما اظهارنامه زیست‌محیطی بین‌المللی (EPD) برای وایرراد را تکمیل کردیم و اکنون در حال آماده‌سازی EPD میلگرد و چدن خام هستیم.»

به گفته وی، AVB در حال آماده‌سازی تمام اسناد و گواهی‌های لازم برای صادرات به اتحادیه اروپا و بریتانیا است:

«این شبیه گرفتن پاسپورت است؛ سفر بعداً انجام می‌شود. ما فقط مطمئن می‌شویم که همه‌چیز آماده است.»

ظرفیت رشد تولید

در صورت تحقق صادرات، آیا AVB قصد افزایش تولید دارد؟

ناسیمنتو پاسخ داد: «قطعاً. ظرفیت نصب‌شده AVB حدود ۷۲۸ هزار تن است و بیشترین تولید ما در سال ۲۰۲۴ به ۴۷۷ هزار تن رسید. بنابراین فضای رشد وجود دارد.»

آیا فولاد کم‌کربن در برزیل ارزش افزوده قیمتی دارد؟

او در پاسخ به این پرسش گفت:

«متأسفانه بازار برزیل کاملاً قیمت‌محور است. با نرخ بهره بالا، فشار بر شرکت‌های ساختمانی و وضعیت دشوار کسب‌وکارها، کسی به کیفیت توجهی ندارد؛ فقط قیمت مهم است.»

به گفته او، فولاد سبز در برزیل هنوز هیچ پرمیوم قیمتی ندارد، اما یک مزیت کلیدی دارد:

«فرصت. وقتی قیمت ما با دیگران برابر است، خریدار به ما شانس می‌دهد و همین برای من یک امتیاز بزرگ است.»

گازهای صنعتی؛ محصول جانبی سودآور

ناسیمنتو در پایان درباره فروش «گازهای صنعتی» توضیح داد:

«در زمان طراحی پروژه AVB در سال ۲۰۰۸، قرار بود از گاز طبیعی در مرحله پیش‌گرم استفاده کنیم، اما تأمین‌کننده گاز به تعهداتش عمل نکرد. راه‌حل، استفاده از اکسیژن بود و چون نمی‌خواستیم به تأمین‌کننده دیگری وابسته باشیم، کارخانه تولید اکسیژن خودمان را ساختیم؛ و این نقطه عطف ما بود.»

او افزود: «در این واحد، همواره مازاد نیتروژن و آرگون داریم. در منطقه نیز کمبود شدیدی از این گازها وجود دارد و تأمین آن‌ها بسیار پرهزینه است. بنابراین ما آن‌ها را می‌فروشیم.»

به گفته ناسیمنتو، سهم این بخش از کل درآمد AVB ناچیز است:

«درآمد ماهانه AVB حدود ۲۰۰ میلیون رئال (حدود ۳۶.۷ میلیون دلار) است و فروش گازها حدود ۲ میلیون رئال در ماه درآمد دارد؛ اما حاشیه سود آن بسیار بالاست، چون یک محصول جانبی است.»

او در پایان گفت: «در سال ۲۰۲۶، توسعه کارخانه اکسیژن تکمیل می‌شود. ما حدود ۲۰۰ میلیون رئال در این پروژه سرمایه‌گذاری کرده‌ایم. ظرفیت واحد جدید ۲.۵ برابر ظرفیت فعلی خواهد بود و در مجموع، توان تولید گاز ما به حدود ۳.۵ برابر امروز می‌رسد.»