بازار ۷۷۰ میلیارد دلاری؛ ردپای هوش مصنوعی در رقابت بر سر مواد معدنی حیاتی
سید عبّاس حسینی؛ عضو هیأت عامل ایمیدرو
پشت رشد پرشتاب هوش مصنوعی، مراکز داده و صنایع پیشرفته، زنجیرهای از مواد معدنی حیاتی قرار دارد؛ بازاری که بنا بر برآورد آژانس بینالمللی انرژی تا سال ۲۰۴۰ به حدود ۷۷۰ میلیارد دلار میرسد و به میدان تازه رقابت قدرتهای صنعتی تبدیل شده است.
به گزارش معدننیوز، آژانس بینالمللی انرژی برآورد میکند ارزش بازار مواد معدنی حیاتی مورد نیاز صنایع نوین تا سال ۲۰۴۰ به حدود ۷۷۰ میلیارد دلار برسد. همین گزارشها نشان میدهد تقاضا برای این مواد در دهههای پیش رو با شتاب زیادی افزایش خواهد یافت.
عناصر نادر خاکی که بخشی از این مجموعه هستند، به دلیل نقش کلیدی در فناوریهای پیشرفته، سهم مهمی در این تحول دارند. به همین علت، رقابت بر سر دسترسی به این مواد، یکی از محورهای سیاست صنعتی قدرتهای بزرگ شده است.
موتور این تحول، فقط خودروهای برقی یا انرژیهای تجدیدپذیر نیست. رشد سریع هوش مصنوعی، توسعه مراکز داده، گسترش صنایع پیشرفته و افزایش وابستگی اقتصاد دیجیتال به تجهیزات پیچیده، نیاز به مواد معدنی حیاتی را وارد مرحله تازهای کرده است. به بیان دیگر، انقلاب فناوری که جهان امروز تجربه میکند، بر زیرساختی استوار است که بخش مهمی از آن در دل معادن قرار دارد.
در میان دهها ماده معدنی حیاتی، عناصر نادر خاکی جایگاه ویژهای دارند. این عناصر در تولید آهنرباهای دائمی، تجهیزات الکترونیکی، سامانههای مخابراتی، صنایع دفاعی و بسیاری از فناوریهای نوظهور نقش کلیدی ایفا میکنند. همین موضوع باعث شده است که هر کشف جدید و هر پیشرفت فناورانه در این حوزه، توجه دولتها و شرکتهای بزرگ را به خود جلب کند.
در ایران نیز باید به اهمیت این موضوع توجهی ویژهای داشت. اگر در گذشته کشف یک ذخیره معدنی بیشتر یک خبر تخصصی محسوب میشد، امروز میتواند بخشی از ظرفیت کشور برای توسعه اقتصادی در آینده تلقی شود. در سالهای اخیر، خبرهای مهمی درباره شناسایی ذخایر و دستیابی به فناوری جداسازی عناصر نادر خاکی در ایران منتشر شده است؛ تحولاتی که کمتر مورد توجه افکار عمومی قرار گرفتهاند.